Bir galaksinin en erken evresine ilk bakış

Astronomlar ilk defa bir galaksinin yapılanmasının başlangıcını gözlemlediler. “Sparky” adı verilen dev galaksinin keşfi sayesinde, muazzam bir sıklıkla yeni yıldızlar üreten yoğun galaktik çekirdeğe dair yeni bilgiler elde edildi.

Büyük Patlama‘dan yaklaşık üç milyar yıl sonrasına ait olduğu belirlenen galaksi, Güneş Sistemi’nin de içinde bulunduğu Samanyolu’ndan çok daha küçük bir boyutta. Buna rağmen, bu galaksinin çekirdeğinde Samanyolu’nun iki katı kadar daha fazla yıldız bulunuyor. Bütün bu yıldızlar da yalnızca 6000 ışık yılı genişliğinde bir bölgede toplanmış durumda (bizim galaksimizin genişliği 100.000 ışık yılını buluyor). Her yıl 10 yıldız üreten Samanyolu’yla karşılaştırıldığında Sparky’nin bir yılda ortalama 300 yıldız üretmesi da oldukça dikkat çekici.

Söz konusu gözlem eliptik galaksi oluşumuna dair son zamanlarda tartışılan bir teoriyi güçlendirecek nitelikte. Bu teoriye göre gelişimini tamamlamış bir eliptik galaksi içten dışa doğru oluşan eski yıldızları gazdan yoksun bir biçimde, kendi başlangıcına işaret eden yoğun bir çekirdekle birlikte bir arada tutuyor.

Yale Üniversitesi ve NASA‘da görev yapan Erica Nelson adlı bir uzman yaptığı açıklamada, “Daha önce bu yoğunlukta şeyler üreten bir oluşum sürecine tanık olmadıklarını” söylüyor. “Bu çekirdeğin oluşum sürecinin evrenin erken dönemine özgü bir fenomen olduğunu tahmin ediyoruz. Çünkü bir bütün olarak evren, erken dönemlerinde çok daha yoğundu. Bugün, evren artık böyle objeler üretemeyecek kadar yayılmış ve dağınık bir durumda.”

Sparky bir milyar yıldan uzun bir süredir yıldız oluşturmaya devam ediyor, ama bu yoğun üretim hızı da nihayetinde yavaşlayıp durma noktasına gelecek. Sparky, önümüzdeki 10 milyar yıllık zaman diliminde ondan daha küçük diğer galaksilerle kaynaşabilir ve böylece genişleyip muazzam bir büyüklüğe ulaştıktan sonra bir eliptik galaksi hâline gelebilir.

Bu önemli keşif, NASA’nın Hubble ve Mauna Kea, Hawaii’deki W.M. Keck Gözlemevi’ndeki Spitzer uzay teleskopları ve Avrupa Uzay Ajansı’nın Herschel uzay gözlem evinden yapılan gözlemlerden edinilen verilerin birleştirilip analiz edilmesi sonucunda gerçekleşti. Bütün bu gözlem araçları bilim insanlarının galaksiyi devasa bir toz duvarının ardından net bir biçimde görebilmesini sağladı.

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...