Philip K. Dick’ten android ve insan arasındaki cinsel münasebet üzerine

Philip K. Dick, 1981 yılında Paul M. Simon adlı bir yazarla söyleşisinde Do Androids Dream of Electric Sheep? (Androidler Elektrikli Koyun Düşler mi?) adlı romanının altında yatan fikirleri ve temaları anlatıyor. Dick’in, firar eden androidleri ortadan kaldırması için kiralanan bir suikastçinin (Rick Deckard) öyküsünü anlatan romanı, Ridley Scott‘ın klasik bilim kurgu filmi Blade Runner‘ın da temelini oluşturuyor. Philip K. Dick bu romanın fikrini bir diğer romanı The Man in the High Castle (Yüksek Şatodaki Adam) için araştırmalar yaparken buldu. Dick, bu araştırma kapsamında Nazi olmayı tercih eden Almanların düşünce yapısı üzerine yapılan psikolojik çalışmaları inceledi. Bu çalışmalarda, Nazilerin çoğunlukla oldukça zeki ama duygusal olarak da “bir insan olmayı tam olarak karşılamayacak kadar sorunlu” olduklarını okudu.

Bütün bu araştırmalar yazarı, “otantik insan varoluşunu, android adını verdiği istemsiz bir makineden ayırdetme sorununu” felsefi bir biçimde ele almaya götürdü:

Bana göre ‘android’ sözcüğü psikolojik olarak insan olan ama fizyolojik olarak insan-dışı bir biçimde davranan insanlar için bir metafor işlevi görüyor.

Dick, 1972 tarihli “The Android and the Human” adlı bir konferansta da bu konuyu tartışıyordu:

…belirttiğim gibi, bir android; kişinin bir araç hâline gelmeye izin vermesi ya da şiddet yoluyla, manipüle edilerek, kişinin rızası olmadan bir araç hâline getirilmesi anlamına geliyor. Her ikisinin de sonucu aynı. Fakat, yakaladığı her fırsatta yasaları çiğneyecekse, bir insanı androide dönüştüremezsiniz. Androidleştirme itaat etmeyi gerektirir. Ve, hepsinden önemlisi de, öngörülebilir olmasıdır. Belirli bir kişinin belirli bir durumda verdiği karşılık bilimsel bir doğrulukla öngörülebildiğinde bir android yaşam biçiminin topyekün üretimine giden kapıların tamamen açılması kesinleşir.

Philip K. Dick, Do Androids Dream of Electric Sheep? adlı romanında “androidleştirmeye” dair bu düşüncesini biraz daha ileriye götürerek, insanlar ve androidler arasındaki bir savaşta neler olabileceğini ele aldı. İnsanlar, bu savaşı kazandıkları takdirde giderek daha çok androidlere mi benzerlerdi?

pkd android ve insan 2

‘Blade Runner’ (1982)

İnsanlar ve androidler arasındaki duygusal etkileşim Deckard ve android Rachel Rosen arasındaki ilişkide de sorgulanıyor. Dick, 1968 tarihli ‘Notes on Do Androids Dream of Electric Sheep?‘te şöyle yazıyor:

Ve bu da meselenin altında yatan konuya götürüyor bizi: insanlar ve androidler arasındaki cinsel bağlantılar. Bu nasıl bir şeydir? Ne anlama gelir? Örneğin, gerçek bir kadınla yatağa gitmek gibi midir? Ya da aslında ölü olan ve durağan da olsa canlı ve sıcak bir görünüme sahip ve yaşayan canlılar için bilinen en keskin yakınlığı gösterebilecek kapasitede bir varlıkla kurulan ilişkinin neden olduğu korkunç, kabus gibi kötü bir deneyim midir? Tam da bu değil mi? Rick Deckard ve Rachel Rosen arasındaki bu cinsel birleşme; tam da ondan anladığımız şey anlamında sahteliğin, ve bütün gerçek duyguların içini boşaltan mekanik hareketlerin bir özeti değil midir? Birbirlerinin fizikselliğini hissetmeleri. Kadının zihinsel -ve fiziksel- soğukluğu aslında erkeği, insan erkeği; onun bir yankısı içinde hissizleşmesine neden olmuyor mu?

…[Deckard’ın] ilişkisi, onunla yaşadığı bu münasebet sonucunda onu bir birey, insan ya da androide değil ama teorik olarak on binlerce alternatifi olan bir türe ya da modele dahil ediyor. O hâlde, Deckard erotik libidosunu gerçekten kime yönlendirmiştir?

…Bu noktada, Gerçeklik nedir? ve Yanılsama nedir? gibi en kritik soruların güçlü bir biçimde ortaya çıktığını düşünüyorum… Rick, onu bir kadın olması ya da daha doğrusu bir kadın rolünü oynaması için daha çok zorladıkça, onun içindeki yaşamsızlığın merkeziyle daha çok yüzleşmek durumunda kalıyor… Onunla bir kadın olarak sevişme girişimi onun elektronik varlığının yorulmak bilmez özü tarafından yenilgiye uğratılıyor.

pkd android ve insan

‘Blade Runner’ (1982)

Philip K. Dick, onların sevişmelerinin bu başarısızlığının “onun, bu androidlerin en sonuncusunu yok etmedeki kararlılığı ve başarısı için yaşamsal olabileceğini” varsayıyor.

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...