Atomaltı parçacıkları algılayabilen yapay retina

İnsan gözü, fizikçilere atomaltı parçacığı çarpışmalarını, hâlihazırda mümkün olandan tam 400 kat daha hızlı bir durumda analiz edebilen bir işlemci yaratmaları için esin kaynağı oldu.

Bu çarpışmalarda, protonlar (sıradan maddenin protonları) ışık hızına yakın bir hızda birarada parçalanıyorlar. Bu güçlü parçalanmalar da yeni parçacıkların açığa çıkmasına ve bilim insanlarının maddenin aynasını, yani anti-maddeyi anlamasına yardımcı oluyor. Yukarıda bahsi geçen deneysel işlemcinin de çarpışmalardan elde edilen verinin analizini hızlandırabilecek bir potansiyele sahip olacağı belirtiliyor.

İLGİLİ İÇERİK: ‘Gerçeğinden daha gerçek’ yapay güneş ışığı teknolojisi

2020 yılında Cern‘deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı‘nda (LHC) gerçekleştirilecek deneylerde kullanılması düşünülen işlemcinin algoritmasına dair bazı tasarılar yayınlanmıştı. İşlemcinin aynı zamanda hızlı, etkili örüntü tanıma yeteneklerine ihtiyaç duyulan her alanda oldukça işe yarayacağı tahmin ediliyor.

Söz konusu işlemci, bu örüntüleri muazzam bir çabuklukla tanıyan insan gözünün retinasına benzer bir biçimde çalışıyor.

Gözdeki retinalarda bulunan her bir nöron belirli bir şekile ya da yönlendirmeye karşılık vermekte uzmanlaşmış durumda. Öyle ki bu karşılık verme, beynimizin bilinçi bir biçimde neyi işlemekte olduğunu farketmesinden bile önce otomatik olarak gerçekleşiyor.

yapay retina 2

Cern’de yer alan fizikçilerden Diego Tonelli, bu “yapay retinanın”, sonrasında hemen analizi yapılan her bir çarpışmanın yörüngesinin anlık bir fotoğrafını ortaya çıkardığını söylüyor.

Elde edilen bu anlık fotoğraflar daha sonra; yüklü parçacık yörüngelerini ya da izlerini otomatik olarak tarayan ve analiz eden bir bilgisayar üzerinde çalıştırılabilen algoritmada haritalandırılıyor. Gelecekteki çarpışmalar için bu dedektörün açığa çıkartılması da bilim insanlarının oldukça ilginç veriler elde etmesine zemin hazırlayacak.

Bu noktada, en önemli şeylerden birisi de hız. Her bir saniyede ortalama 40 milyon çarpışma yaşanıyor ve her çarpışma da yüzlerce yüklü parçacığın elde edilmesiyle sonuçlanıyor. Bilim insanları da dolayısıyla muazzam bir veri bolluğuyla uğraşmak durumunda kalıyor. Bu yüzden böyle bir algoritma, bu devasa veri miktarının üstesinden gelmenin gerçek zamanlı bir yolunu sağlayabilir.

yapay retina 3

Tonelli, BBC’ye verdiği demeçte söz konusu yapay retinanın önemini şöyle özetliyor: “Bu, varolan ya da yüksek enerjili fizik uygulamalarının öngörebildiği her şeyden 400 kat daha hızlı. Gerçek bir deneyde uygulanabilirse çok daha ilginç verileri daha çabuk bir biçimde elde etmemize olanak tanıyacak.”

İLGİLİ İÇERİK: Kuantum bilgisayarların yaratılmasına siz de katkıda bulunabilirsiniz

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...