Tekinsiz ve yüce: William Blake’in ‘İlâhi Komedya’sı

Yakın dönem sanat ve edebiyat tarihine baktığımızda büyük ressamlar ve edebiyatçıları aynı sanat eserleri üzerinde buluşturan birçok çalışmanın olduğunu görüyoruz. 1934 yılında eski bir Yunan komedyasına çizimleriyle hayat veren Picasso‘dan 1935’te Ulyssess için hazırladığı gravürlerle Matisse‘e ve 1946’da Don Kişot, 1947’de Montaigne’in Denemeler‘i, 1969’da Alice in Wonderland ve 1975’te Romeo & Juliet‘i çizen Salvador Dali‘ye kadar birçok ünlü ressam büyük edebiyat eserleri için etkileyici işlere imza attılar. Sanat ve edebiyat arasında geçişlilik sağlayan en çarpıcı birlikteliklerden birini ortaya çıkaran bir diğer isim ise tarihin en yaratıcı dâhilerinden biri olarak kabul edilen ve nesiller boyu birçok sanatçıyı etkileyen, şair ve ressam William Blake (1757-1827).

Blake, 1826 yılında, 65 yaşındayken, daha önceden yardım etmiş olduğu genç bir artist olan ve Blake’in kendisiyle modern akımlara bir karşı koymayı ve Yeni Çağın sanatsal bir temeli olarak tinselciliğe (spiritualizm) duyduğu inancı paylaştığı John Linnell sayesinde, Dante‘nin İlâhi Komedya‘sını (Divine Comedy) çizmesi için bir sipariş aldı. Blake, bu projeye temkinli yaklaşmıştı, çünkü aralarındaki beş yüz yıllık zaman dilimine rağmen Dante’nin materyalizmi küçümseyişinin ve anlatısındaki, gücün ahlağı çarpıtma tarzının yankılarını hâlâ duyabiliyordu. Diğer yandan, bütün bu düşünceleri resmedebilme fikri hiç şüphesiz ona büyük bir ilhâm verdi.

blake ilahi komedya 2

Blake, bu projeye başladıktan aylar sonra ne yazık ki onu tamamlayamadan hayatını kaybetti. Fakat, ölümüne neden olan safra kesesi sancılarına rağmen öldüğü güne kadar büyük bir özveriyle çalıştı ve temel eskizler ve tamamıyla bitirmiş olduğu sulu boya resimlerden oluşan 102 çizim üretti. Bu çizimler için 130 pound ödeyen Linnell, parayı Blake’in karısına sanatçının aynı zamanda evliliklerinin 45. yıldönümüne denk gelen cenazesinin masraflarını karşılaması için verdi.

blake ilahi komedya 3

İlâhi Komedya‘nın bu çizimleri uzun bir süre yayınlanamadı ama çizimleri satın almış olan Linnell tarafından saklandı. 1913’te, onun ölümünden 30 yılı aşkın bir zaman dilimin ardından, Linnell’in ailesi bu çizimleri Blake’in çalışmalarına retrospektif bir yaklaşım sağlaması adına Londra’daki Tate Gallery‘ye ödünç verdi. Aile, beş yıl sonra bu resimleri bir açık arttırmada sattı ve bu da çizimlerin kaçınılmaz olarak İngiltere, Avustralya ve ABD’deki birçok galeriye dağılmasına neden oldu.

102 ayrı çalışmadan oluşan bu koleksiyonun tamamı yıllar sonra William Blake’s Divine Comedy Illustrations adı verilen etkileyici bir cilt için kopya edilerek bir araya getirildi.

blake ilahi komedya 4

blake ilahi komedya 5

blake ilahi komedya 6

blake ilahi komedya 7

blake ilahi komedya 8

blake ilahi komedya 9

blake ilahi komedya 10

blake ilahi komedya 11

blake ilahi komedya 12

blake ilahi komedya 13

blake ilahi komedya 14

blake ilahi komedya 15

blake ilahi komedya 16

blake ilahi komedya 17

blake ilahi komedya 18

blake ilahi komedya 19

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...