Albert Einstein’ın ‘mucize yılını’ anlatan animasyon film

Özel görelilik ve genel görelilik kuramlarıyla 20. yüzyıla damgasını vuran ve iki yüzyıldır Newton mekaniğinin hakim olduğu uzay anlayışında bir devrim yaratan Einstein için 1905 yılı mucize bir yıl olmuştu. Ünlü fizikçinin o dönemde öne sürdüğü kuramları ilk aşamada benimsenmemiş olsa da, Einstein 1905’in Mart ayından Haziran ayına kadar olan dört aylık bir süreçte daha sonra fizikte bir devrim yaratacağı anlaşılan dört makale yayınlamıştı. Bu makalelerden ilki sıvı haldeki maddelerde bulunan moleküllerin boyutunun nasıl ölçülebileceğini açıklıyor, ikincisi onların hareketinin nasıl belirleneceğini ele alıyor, üçüncüsü de ışığın nasıl foton adı verilen dalgalar halinde yol aldığını tanımlıyordu, ki bu makale daha sonra kuantum fiziğinin ve nihayetinde ona Nobel’i kazandıran düşüncenin temelini oluşturacaktı.

Einstein’ın bu süreçte yayınladığı dördüncü makale ise bilim dünyasına özel göreliliği tanıttı ve böylece bilim insanları uygarlık tarihi kadar eski bir mesele olan bütün bir uzay ve zaman anlayışını yeniden ele aldılar. Bu makalenin yayınlanmasından birkaç ay sonra ise, Einstein beşinci makalesinde madde ve enerjinin atom düzeyinde yer değiştirebileceğine, birbirinin yerine geçebileceğine işaret etti. Ki bu da E=mc2 formülüyle ifade edilen, nükleer enerjinin temelini oluşturan ve tarihteki en bilinen matematik denklemiyle gösterilecekti.

İLGİLİ İÇERİK: Einstein’ın teorisinden ilham alan şaşırtıcı tasarım

Bugün adı bilim ve fizikten ayrı düşünülemeyen Einstein’ın bu mucizevi yılı, cüretkar ve sıradışı bakış açısı ve yerleşik hakikatleri temelden sarsmasıyla modern dönemin de bir açılışını yapmış oluyordu. 1905 yılı yanlızca fizik bilimi için değil, düşünsel ve sanatsal birçok açıdan da son derece önemli bir yıldı. Zira, Sigmund Freud “Espriler ve Bilinçdışıyla İlişkileri” adlı makalesini ve ilk psikanaliz denemelerinden birini bu yıl yayınladı. Pablo Picasso Mavi Dönem’den Gül Dönemi’ne o yılda geçti. James Joyce ilk romanı Dublinliler‘i o yıl tamamladı. Yine de, başka hiç kimse bütün bir uzay ve zamana dair bakış açımızı Einstein kadar derinden etkileyemedi.

TED Ed için Larry Lagestrom’un hazırladığı aşağıdaki video, 1905 yılının başlarında, “başarısız” bir akademisyen olarak görülen fakat sonraki aylarda yayınladığı çalışmalarla evren anlayışımızı değiştiren Einstein’ın bu dört makalesini son derece etkili bir biçimde özetliyor.

İLGİLİ İÇERİK: Gerçekliğin biz onu ‘ölçene’ kadar var olmadığı doğrulandı

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...