Yapay sinir sistemine sahip makineler hayal kurabiliyor

Geceleri gökyüzündeki yıldızlara ya da gündüzleri bulutlara baktığımızda bunları genellikle tanıdık bazı figürlere benzetmeye eğilimliyizdir. Etrafımızda gördüğümüz birçok şey beynimiz tarafından daha önce gördüğümüz diğer nesnelere benzetilmeye çalışılır. Yapılan son araştırmalar, yalnızca insan zihni için geçerli olduğunu düşündüğümüz bu özelliğin aynı zamanda bazı yapay ‘beyinlerin’ de sahip olduğu bir nitelik olduğunu gösterdi. Google’ın “Inceptionism” olarak adlandırdığı bu fenomen, günümüzde kullanılan yapay sinir sistemlerinin ne denli gelişmiş olduğunu göstermesi açısından da son derece çarpıcı bazı sonuçlara sahip.

Google, geçtiğimiz günlerde kendi blog sayfalarında yayınladığı bir gönderide, firmanın yapay sinir (nöral) ağları araştırma ekibinin yaptığı açıklamalar inşa ettikleri çok gelişmiş yeni bir bilgisayar görüş sisteminin belirli nesnelerin resimlerini ayırt edebildiğine işaret ediyor.

İLGİLİ İÇERİK: İnsanlığın yok edilmesinin ardından savaşmaya devam eden makineler

Söz konusu makale, bu sinir ağları [neural networks] hakkında bir tür “giriş” mahiyetinde bilgi de verirken, diğer yandan bir defada 30 katmanlı yapay nöronları nasıl oluşturulduğu da kısaca anlatılıyor. Söz konusu ağ boyunca bir fotoğraf gösterdiğinizde, ilk katman düşük düzeyli bir bilgi (örneğin resmin kenarları gibi) tanımlıyor. Bir sonraki katman ise resimde betimlenmiş olan şeyin ne olduğunu anlamaya biraz daha yaklaşacak biçimde resimdeki şekiller hakkında bilgi elde etmeye başlıyor. Ve nihayetinde Google mühendisleri en son katmanların yaptıklarını şöyle açıklıyor: “En son birkaç katman elde edilen bütün bu bilgileri tamamlanmış yorumlamalarda bir araya getiriyor. Bu nöronlar, bütün bir binanın ya da ağacın resmi gibi karmaşık şeylere tepki vererek harekete geçiyorlar.”

google inceptionism 2

Fotoğraf: Google

Google, her bir ağı binlerce görsel kullanarak besliyor, bu noktada bazen belirli bir görsele, örneğin ağaçlara ya da hayvanlara odaklanılıyor. Çalışmayı yürüten Google ekibi bu ağların aynı zamanda kendilerinden istenirse belirli nesnelerin görsellerini de oluşturabildiklerini tespit ettiklerini belirtiyorlar.

Bu noktada, Google mühendisleri şu soruyu soruyorlar: Peki, söz konusu ağın/network’ün tek bir katmanından belirli bir görsele dair tanımladığı şeyleri “geliştirmesi” istenirse ne olur? Örneğin, görsellerin kenarlarını tanımlamakla yükümlü bir katmandan, elde ettiği bu veriyi almasını ve üzerine bir şeyler inşa etmesi istendiğinde ortaya neler çıkar?

google inceptionism 3

Fotoğraf: Google

Elde edilen sonuçlar işte tam da bu noktada ilginçleşmeye başlıyor. Google, yalnızca şekilleri ve köşeleri değil bir görselin belirli unsurlarını da tanımlayabilen daha yüksek düzeydeki nöron katmanlarından bir görselde belirledikleri şeyler üzerine bir şeyler inşa etmelerini istiyor. Bir örnekte, halihazırda fotoğraflardaki hayvanları belirleme konusunda tecrübeli bir katmana bulut resimlerinden oluşan bir görsel yükleniyor:

google inceptionism 4

Fotoğraf: Google

Yukarıdaki resime yeterince yakından bakıldığında aşağıdaki fotoğraflarda da görüldüğü gibi, bu yapay nöronların bulut resimleri üzerinde çeşitli hayvan figürleri “hayal ettikleri” açıkça fark edilebiliyor:

google inceptionism 5

Fotoğraf: Google

Araştırma ekibi bu durumu bir adım daha ileriye götürerek, bir network’ün oluşturmuş olduğu görsel üzerinden sonsuz bir geribildirim döngüsüne yerleştirildiğinde nasıl bir sonucun ortaya çıktığını görmeye çalışyor. Diğer bir ifadeyle, örneğin mimarideki kemerler üzerine “uzman” bir network’ten bu kemerlerden oluşan bir görüntü yaratması istendiğinde, ortaya neredeyse MC Escher tabloları kadar çarpıcı ve etkileyici görseller çıkıyor:

google inceptionism 6

Fotoğraf: Google

Google, bütün bu görselleri “rüyalar” olarak adlandırıyor. Buna göre karşı karşıya olduğumuz bu görseller, tamamen yapay nöral ağlar tarafından yaratılmış rüyalar…

“Inceptionism” fenomenine dair, bu makineler tarafından görülen “rüyalardan” oluşan galerideki diğer görsellere bu adresten erişebilirsiniz.

İLGİLİ İÇERİK: Mutluluğun resmini çizen robot: ‘Chappie’

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...