4 bin yıl önce Anadolu’da kadınların yazılı hakları vardı

Kayseri’deki Kültepe-Kaniş Karum örenyerinde bulunan ve bundan yaklaşık 4000 yıl öncesine ait olduğu anlaşılan tabletler henüz o tarihlerde Anadolu coğrafyasında kadınların bazı yazılı haklara sahip olduğuna işaret ediyor. Milliyet‘te yer alan habere göre, söz konusu tabletlerde kadının evlenme, boşanma, miras ve nafaka gibi konularda sahip olduğu haklar yazıyor.

Bölgede 67 yıldır yapılan kazı çalışmalarının sonucunda ulaşılan bulgular, 4000 yıl öncesine ait bir dönemde kadın hakları, hukuk ve ticaretin işleyiş biçimine dair birçok bilgi barındırıyor. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nun yönetiminde yürütülen çalışmalarda görev alan Asuriyolog Yard. Doç. Dr. Hakan Erol ve Yard. Doç. Dr. Murat Çayır söz konusu bulgulara dair yaptıkları açıklamalarda şunları söyledi:

  • Tabletlerde ikinci bir eş almanın yasak olduğu, alındığı takdirde de erkeklerin para cezasına çarptırılacağı bilgisi yer alıyor.
  • Belgelerde, boşanma durumunda her iki tarafın da hukuki hakları olduğu bilgisi yer alıyor.
  • Boşanma sonrası tarafların din veya ırk fark etmeden gönlü kimi isterse onunla evlenebileceği, herhangi bir kısıtlamanın olmadığı belirtiliyor.
  • Tabletlerde yer alan boşanma belgelerinde mal paylaşımı, miras ve nafaka konularına değiniliyor. Evli bir çiftin boşanması durumunda, evin her ikisinin olduğu, öldükleri zaman evlerinin çocuklarına kalacağı gibi bilgiler buunuyor.
  • Günümüzde de boşanmaların en önemli sorunları arasında gösterilen ‘nafaka’, o yıllarda ‘hukuk çerçevesinde’ işleniyor.
  • Eşlerinden boşanan kadınların ileride geçim sorunu yaşamaması için ‘nafaka’ aldığı bilgisi tabletlerde yer alıyor.
  • Bir çiftin boşanma belgesinde, erkeğin kadına ekonomik yardım sağlayacağı sözünün verilmesi, kadın erkek eşitliğinin o yıllarda da varlığını gösteriyor.
  • Günümüzde Anadolu’nun bazı yörelerinde yaygın olan, kocası ölen kadının kayınpederi veya kayınbiraderi ile evlendirilmesi geleneğinin o yıllarda var olduğuna dair hiçbir iz olmaması ise eski Anadolu’nun hukuksal gücünü ortaya koyuyor.
  • Miras konusunda ise, ‘çocukların anne ve babalarına bakma yükümlülüğü olduğu ve mirasın anca anne ve baba öldükten sonra paylaşılabileceği’ bilgileri yer alıyor.
  • Miras yüzünden çıkan kardeş kavgalarıyla ilgili hukuksal düzenlemeler mahkemeye taşınıyor. Durum, o dönemin hukuksal gücünü ortaya koyuyor.
kadın hakları kaniş karum kültepe

Görsel: Arkeofili

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...