Yerçekimsel dalgaların keşfedilmesine Albert Einstein’ın tepkisi!

-Hey Al, n’olduğunu tahmin et. Araştırmacılar iki kara deliğin birleşmesinden kaynaklanan yerçekimsel dalgaların ilk işaretlerini keşfettiler. Bu da senin görelilik teorine ait son öngörünü doğruluyor; çok heyecanlı değil mi?

Eğer bana yerçekimsel dalgaların mevcut olup olmadığını sorarsan, bunu bilmediğimi söylemeliyim. Fakat bu son derece ilginç bir mesele[1].

-Tam da bundan bahsediyorum adamım; sonunda onları buldular! Neler hissediyorsun?

Bir teori kendi varoluşu için ihtiyaç duyduğu gerekçelendirmeyi çok sayıdaki tekil gözlemlerle kurduğu ilişkilerin gerçekliğinde bulur, ve o teorinin “hakikati” de tam da burada yatar.

-Bu baya sert oldu. Beni biraz geri götürsene, sen 1910’larda yerçekimsel dalgaları çalışırken hayat nasıldı?

Bilimsel olarak, biraz ara veriyorum. Yerçekimsel dalgalarla birlikte, son zamanlarda ışığın salınımı ve emilimiyle ilgili olan kuantum teorisi, ve ışıktaki yükselmenin nedenleri üzerine incelemeler yaptım.

-Meşgul olmak iyidir. Aslında yerçekimsel dalgalarla ilgili olan göreliliğe dair 1916’da yayınladığın ilk makalende bir hata bulduğunu ve bu meseleyi 1918’de yeniden ele aldığını duydum.

Yerçekimsel dalgaların nasıl yayıldığıyla ilgili olan bu önemli soruyu bir buçuk yıl kadar önce bir akademik makalede inceledim. Fakat, daha önceki sunumum yeterince açık olmadığı ve dahası hesaplamalarda üzücü bir hatayla gölgelendiği için bu meseleye geri dönmek zorundaydım.

-Hepimiz hata yaparız. Ama şunu bir dinle, sen hayattayken çok az kişinin varolduğuna inandığı kara delikler de aslında göreliliğin bir sonucu. Senin zamanında yerçekimsel dalgalar için nasıl bir araştırma yapıyordun?

Dünya ve Güneşin dönüşleri bile dinamik yerçekimsel dalgalar yaratıyor; tam da bu yüzden Ay ve iç gezegenlerimiz var. Bu duyarlı göstergeler gözlem sınırının altında kalıyor.

-O zamanlar fazla bir umut yoktu öyleyse. Peki bu yerçekimsel dalgalar tam olarak nedir?

Sana ilgili makaleyi göndereceğim; oldukça hoş.

-Teşekkürler, ama ben Einstein değilim; bunu bana denklemler olmadan açıklayabilir misin?

Bunu daha büyük bir memnuniyetle yaparım, zira teorinin -ne yazık ki- görece daha karmaşık olan matematiksel biçiminin onun basit (ve doğal) fiziksel içeriğini gölgelemekle tehdit etmesi gibi apaçık bir tehlike söz konusu.

-Yapıştır!

Genel görelilik teorisinin yerçekimsel denklemlerinin yaklaşık bir birleştirme yönteminin bizi yerçekimsel dalgalara doğru götüren yolu açtığı pekala biliniyor[2].

-Hmm, sanırım benim en başa dönmem gerekecek.

Onu gerçekten okuyup okumayacağını bilemem ama sana genel görelilik teorisinin açıklandığı yazının bir kopyasını gönderiyorum.

-Teşekkürler. Göreliliğin son öngörüsü de doğrulandığına göre, şimdi sırada ne var?

Öyle görünüyor ki daha da tamamlanmış bir kuantum teorisi, yerçekimi teorisine dair bir değişikliği beraberinde getirebilir.

-Diğer bir ifadeyle, daha işimiz bitmedi. Söyleşi için teşekkür ederim Al, bir zevkti.

*Not: Albert Einstein’ın çalışma arkadaşlarından Leopold Infeld’in kitabı Quest: An Autobiography [1] ve Albert Einstein’ın Nathan Rosen’la birlikte yazdığı makale, On gravitational waves [2] dışında Einstein’a atfedilen bütün yanıtlar doğrudan The Collected Papers of Albert Einstein’dan alıntıdır.

‘Söyleşi’: Jacob Aron, Exclusive: Einstein reacts to discovery of gravitational waves, New Scientist
Çeviri: Edip Uyar

İLGİLİ İÇERİK: Fizikte devrim: Yerçekimsel dalgaların varlığı doğrulandı!

Written by

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...