Selçuklu desenleri geleceğin teknolojisini şekillendiriyor

Günümüzde İran sınırlarında yer alan Büyük Selçuklu mirası Karahan İkiz Türbeleri‘nin üzerinde bulunan geometrik desenler fütüristik bir materyalin geliştirilmesine ilham kaynağı oluyor. Çekilerek uzatıldığında genişleyebilen yapıdaki söz konusu materyalin tıp alanında ve uydu teknolojilerinde önemli bir işlevselliğe sahip olacağı belirtiliyor.

Materyalin genişleme biçimi, halihazırda çekildiğinde bir yöne doğru genişleme özelliği gösteren kumaş, lastik ya da plastik materyallerden farklılık gösteriyor. Doğada bulunan materyallerden kolaylıkla üretilebilen bu özellikte maddeler bir yöne doğru çekildiklerinde sadece oraya doğru genişliyor ve aynı oranda da inceliyor. Diğer yandan özel olarak tasarlanmış bazı materyallerin ise bir yönden çekilse de her yöne doğru genişleyebileceği belirtiliyor.

Bu sıradışı özelliği sağlayan şey ise bu özel materyallerin sahip oldukları geometrik altyapı. Söz konusu biçim sabit bir halde birbirine bağlı bir dizi kareyi andırıyor. Bu kareler göreceli olarak döndüğünde maddenin özkütlesi azalıyor fakat kalınlığı artıyor, böylece madde bir yönden çekilse de her yöne doğru genişleyebiliyor. Söz konusu genişleme esnasında maddenin orijinal şeklini koruması adına Kanada’daki McGill Üniversitesi‘nden iki mühendis, aradıkları geometrik düzeni Büyük Selçuklu Dönemi‘nde inşa edilen camilerdeki desenlerde buldu.

İLGİLİ İÇERİK: Google Earth görsellerinden yaratılan geometrik yeryüzü desenleri

selçuklu karahan

Karahan İkiz Türbeleri. Görsel: Arkeofili

Araştırma ekibinden bir yetkili konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “İslam mimarisine baktığımızda, bunun büyük bir geometrik desen kütüphanesi gibi olduğunu gördüklerini” ifade etti. Mühendislerin doğrudan yararlandıkları desen ise bugün İran’ın kuzeyinde yer alan Karahan İkiz Türbeleri‘nin duvarında keşfedildi. Duvarlarında 70 farklı desen tespit edilen yapıdaki bu desenlerden iki tanesi mühendislerin tam aradığı şeye denk düşüyordu. Birbirini takip eden şekillerin tekrarına dayanan bu desenler dairesel ya da paralel kesiklerle birbirinden ayrılıyordu. Bu düzen de şekillerin arasında muntazam boşluklar bırakıp orijinal biçimin daha büyük bir versiyonunu oluşturuyordu.

Araştırmacılar 1067-1093 yılları arasında inşa edilen yapıdaki bu ‘mükemmel’ geometriyi bulduktan sonra doğal bir kauçuk kullanarak meta-materyale şekil verdi. Yapılan açıklamada bu desene yalnızca birkaç kesik ve menteşenin eklendiğini fakat desenin genel olarak aynen kullanıldığını belirtiliyor.

Görsel: A Rafsanjani/McGill University

Görsel: A Rafsanjani/McGill University

Söz konusu materyalin bu biçimsel özelliği, aralarında damarların içine tıbbi cihazlar yerleştirmek ya da genişleyebilme özelliği olan uzay araçları ve uydular inşa etmek gibi işlevlerin de yer aldığı birçok farklı alanda kullanılabileceği anlamına geliyor.

15 metre yüksekliğinde ve 4 metre genişliğinde olan Karahan İkiz Türbeleri’nin duvarlarındaki geometrik desenler yapının en dikkat çekici unsurları arasında. Türbede yer alan yazılar ilk türbenin mimarının Muhammed bin Makki el-Zanjani, ikincisinin ise büyük bir olasılıkla onun kardeşi ya da oğlu Ebu’l-Ma’ali ibn Makki al-Zanjani olduğuna işaret ediyor. Daha doğuda bulunan ve daha eski olan türbede ayrıca bazı resimler ve bir de lamba yer alıyor. Doğudaki türbenin Ebu Said Bicar adlı bir Türkmen beyine, batıdakinin ise Ebu Mansur İltayti’ye ait olduğu tahmin ediliyor.

İLGİLİ İÇERİK: Tarihi İran camilerinden büyüleyici detaylar

Yazar:

Disiplinler ve kültürlerarası bir içerik deneyimi; en güncel felsefe, sanat, müzik, sinema, edebiyat, bilim ve teknoloji haberleri...