Descartes 420 yaşında!

Birçoğumuz Descartes’ı o ölümsüz aforizmasından tanıyoruz: Düşünüyorum, öyleyse varım. 1596 Mart’ının son gününde Fransa’da dünyaya gelen Descartes, bir süre fizik ve matematikle ilgilense de, babasının isteği doğrultusunda Poitiers Üniversitesi Hukuk bölümünden mezun oldu. Bir süre profesyonel askerlik yaptı ve bu esnada fizik, matematik ve astronomi çalışmalarına devam etti. Baskın Skolastik ve Aristotelesçi geleneksel düşüncenin içinden sıyrılıp, yazdıklarıyla mekanik bilimlerin temel taşını oluşturdu.

Rene’nin Skolastik düşünce ile çeliştiği iki önemli nokta vardı. İlk olarak, genelgeçer geleneksel metodun iddia ettiği algılama ilkeleri Descartes’ın zihnindekilere göre bilgi felsefesi açısından daha belirsizdi. Öte yandan filozof, daha bilimsel, daha rasyonel bir yaklaşım geliştirmek istiyordu ve dönemindeki diğer modelleri bu açıdan zayıf buluyordu.

Descartes düşünme faaliyeti sırasında ilk aşamaya hep şüpheyi koydu. Düşünce sisteminde hiperbolik şüphe olarak kavramsallaştırdığı bu adım, şimdiye dek bildiklerinin ve doğru varsaydıklarının yanlış olabileceğinin kabulü ilkesine dayanıyordu. Sorunları basitten karmaşığa sıralayan ve çözmek için küçük parçalara ayıran düşünür, bilginin nasıl elde edildiği sorusuna yanıt ararken, önce düşünme eylemine her türlü zihinsel faaliyeti dahil etti ve geleneksel düşüncede dış dünyanın algısal bir illüzyon olduğunu iddia eden düşünceye karşın, düşünsel eylem bir yanılma/yanıltılma durumunda da süreceğinden, kendi varlığının her koşulda mümkün olduğunu “Cogito, ergo sum,” sözüyle kanıtladı.

İLGİLİ İÇERİK: Bill Nye’ın felsefe hakkındaki görüşü tartışma yarattı

Kartezyen felsefenin ve modern batı düşüncesinin babası olarak tanımlanan ve “Meditasyonlar”, “Yöntem Üzerine Konuşma” gibi kitaplarla çağımız düşün dünyasına katkıları yadsınamayacak olan düşünürü 420. yaş gününde tarihe mâl olmuş bazı alıntılarıyla analım:

“İyi kitaplar okumak, geçmiş devirlerin en asil ve bilgin insanlarıyla sohbet etmek gibidir.”
“Tamamen bizim gücümüzde olan hiçbir şey yoktur, düşüncelerimiz hariç.”
“Eğer gerçekten doğrunun peşindeyseniz, hayatınızdaki her şeyden en azından bir kere şüphe etmeniz gerekir.”
“Birisi bana saldırgan yaklaştığında, ruhumu o saldırının ulaşamayacağı bir yerlere yükseltmeyi denerim.”
descartes

René Descartes (31 Mart 1596 – 11 Şubat 1650) / Tablo: Frans Hals

Written by

Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde felsefe lisansını sürdürüyor. Müzik ve sinemayla ilgileniyor.