Mizah kavramına ‘kuantum’ yorum!

Bir şeyleri neden komik buluruz? Espriyi anladığımızda bilişsel düzeyde neler oluyor? Kuantum’un bu sorulara bir cevabı var.

Mizah kavramı hâlen gizemini koruyor. Neleri, niçin komik bulduğumuzu açıklamak için farklı alanlarda akademisyenler yıllardır araştırmalar yapıyor.

Frontiers in Physics dergisinde yayımlanan ve Columbia Üniversitesi’nden Liane Gabora ile Queensland Teknoloji Üniversitesi’nden Kirsty Kitto tarafından yayımlanan yeni çalışma, gülme eylemiyle sonuçlanan bilişsel sürece odaklanarak mizah anlayışının ardındaki gizemi çözmeye çalışıyor.  Kuantum fiziğinin matematiksel çerçevesini kullanarak yeni bir yaklaşım benimseyen bilim insanları, ‘kuantum biçimcilik’ olarak adlandırılan matematiksel çerçevenin sürecin kendisini açıklayabileceğini düşünüyor.

Gabora ve Kitto’ya göre espri, kuantumun önerdiği süperpozisyon süreciyle açıklanabiliyor. İnsan zihni bir şeyi komik bulduğu anda, onun iki çatışan anlamını aynı anda düşünüyor. Bisociation olarak adlandırılan bu durum, bir fikir ya da objeyle ilgili farklı düzlemlerdeki iki zihinsel ilişkinin aynı anda ortaya çıkışı olarak tanımlanıyor. Çatışma çözüldükten ve bir anlam üzerinde uzlaşıma varıldıktan sonra belirsizlik ortadan kalkıyor.

İLGİLİ İÇERİK: Schrödinger’in Kedisi fantastik bir animasyona dönüştü

85 katılımcıdan toplanan veriler, kuantumun sunduğu olanaklarla bir sonuça ulaşıyor. Kuantum biçimcilik, şakanın komik olup olmaması, hedefe ulaşıp ulaşmaması, dinleyicinin dikkatini çekip çekmemesi gibi farklı değişkenleri de hesaba katıyor. İnsan davranışlarını çözümlemek için daha önce farklı alanlarda kullanılan bu yöntem, Gabora ve Kitto tarafından ilk kez mizah kavramını anlamak için kullanıldı. İkili, bir kuantum mizah teorisi geliştirmenin olanaklı olduğunu düşünüyor.

 

Yazar:

Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde felsefe lisansını sürdürüyor. Müzik ve sinemayla ilgileniyor.